Les 42
ORDE HOUDEN EN OVERWICHT KRIJGEN

De JA-JA-TECHNIEK
Denk nog eens terug aan de tijd van uw jeugd. Ongetwijfeld hebt u toen ook wel eens het spelletje “Alle vogels vliegen” gespeeld. De aangewezen leider zwaaide zijn armen omhoog en riep enthousiast: “Alle mussen vliegen – alle kanaries vliegen - alle kraaien vliegen – alle merels vliegen enz.”. Dat deed hij een keer of tien achter elkaar en bij de elfde keer riep hij, zijn armen omhoog gooiend: “Alle honden vliegen”.
Het merkwaardige is nu dat de meeste van het gezelschap, zelfs degenen die weten dat er iets geks gaat gebeuren, toch het voorbeeld van hun leider niet kunnen weerstaan en ze zwaaien dus met enthousiasme hun armen omhoog. Dit spelletje berust op de Ja-Ja-techniek. Als u iemand kunt bewegen om vele keren te doen wat u vraagt , of JA te zeggen op wat u hem vraagt of voorstelt, dan zal hij na negen keer automatisch de tiende keer het verzoek ook opvolgen. Dit principe vinden we ook terug bij de discipline in het leger. Wanneer de korporaal roept: “Geef Acht”, dan zal elke rekruut in de houding springen, hoe stom hij het ook vindt. Al duizenden jaren weten militaire bevelvoerders dat hun manschappen moesten leren om eenvoudige bevelen te gehoorzamen voor zij in staat zijn om ingewikkelder lastgevingen tot uitvoer te brengen. De kracht van dit systeem ligt in het feit dat de opgegeven opdracht gelijk gecontroleerd kan worden en bij het niet nakomen bestraft kan worden. U kunt dit ook waarnemen bij het dresseren van honden. De hond, die niet heeft geleerd om bevelen op te volgen zal het bevel “kom” of “lig” negeren. Hun eigenaar heeft de hond in het begin teveel vrijheid gegeven en niet geleerd om te gehoorzamen aan eenvoudige bevelen.
Als u gehoorzaamd wenst te worden door uw personeel, begin dan met eenvoudige opdrachten en zorg ervoor dat deze stipt worden nagekomen. U zult merken dat diezelfde mensen later vanzelf ingewikkelder lastgevingen ten uitvoer kunnen brengen. Een zeer voornaam punt hierbij is wel dat u controle blijft uitoefenen of de opdrachten goed zijn uitgevoerd. Mensen die in het bezit zijn van een hond kunnen dit onderdeel in de praktijk oefenen. U begint met eenvoudige opdrachten waarbij u er wel voor moet zorgen dat het dier steeds in uw nabijheid is en blijft. De hond moet aan een touw gebonden zijn en de eigenaar geeft het bevel: “Kom hier”. De eerste keren begrijpt de hond niets van het bevel De dresseur haalt nu het touw aan en zodra de hond nu naast hem staat, aait hij het als een soort beloning over zijn kop. Evenals de rekruut het bevel “Geef Acht” honderden keren ontvangt, zo krijgt de hond honderden malen het commando “Kom hier” te horen. Het dier merkt nu spoedig dat niets eenvoudiger is dan om het bevel uit te voeren.
Doet hij dit niet dan wordt immers aan zijn halsband gerukt. Als dat eenmaal tot de hond is doorgedrongen zal hij direct het bevel opvolgen.
Deze vorm van “dressuur” kan worden uitgebreid door de afstand te vergroten of er nog een commando aan toe te voegen: “Kom hier” en “Lig”. Ook deze proeven worden vele malen herhaald en tenslotte begrijpt de hond dat gehoorzamen het enige is dat hij straffeloos kan doen.

MET MENSEN WERKT HET NET ZO
Met mensen kunt u op dezelfde wijze te werk gaan. Natuurlijk niet door ze een halsband om te doen en aan het touw te trekken. Het enige wat u moet doen is erop toe zien dat uw (eenvoudige) bevel wordt uitgevoerd. Er zijn altijd onderwijzers geweest die geen orde in de klas kunnen houden. Dit hebben zij altijd aan zichzelf te wijten. In plaats van één commando geven zij er vele tegelijk (op de plaats zitten, mond houden en armen over elkaar). Als de kinderen nu gaan zitten doen zij iets in harmonie. Zijn daar nu weigeraars tussen, dan dienen deze gelijk te worden gestraft. Daarmee leren de kinderen gehoorzamen.
Wanneer bevelen niet worden opgevolgd heeft de opdrachtgever de neiging om boos te worden. Nu zijn er twee soorten van boosheid: de machteloze woede en de gerichte kwaadheid. Pas vooral op met de machteloze boosheid, deze heeft de neiging zich tot ongecontroleerde driftbuien te ontwikkelen. In eerste instantie zullen leerlingen (of uw ondergeschikten) daarvan onder de indruk komen. Maar alles went, ook om iemand telkens weer driftig te zien.
Hoe kunt u nu uw machteloze woede in gerichte boosheid veranderen? Het is eigenlijk hetzelfde als het veranderen van een negatieve drift in een positieve drift, of anders gezegd boze drift in geestdrift. Boze drift is niets anders dan de negatieve neiging om uw eigen gekwetstheid te uiten. Vaak dient een dergelijke woede ook om een minderwaardigheid te verbergen. Dikke woorden en een ruzietoon verbergen onkunde. De andere partij voelt intuïtief aan dat de boze man zijn zelfvertrouwen verloren heeft en dus innerlijk zwak geworden is. Daarom maakt een woede-uitbarsting al snel niet meer de minste indruk.


Een oud gezegde, maar nog steeds zeer actueel: Ledigheid is des duivels oorkussen.
Wanneer jongeren geen (zinvolle) bezigheden hebben gaan zij zich vervelen en zullen soms overgaan tot het uithalen van kattenkwaad en in het ergste geval tot criminaliteit. We leven tegenwoordig in een tijd, waarin orde heerst, of beter gezegd, waarin orde moet heersen. Overal worden wetten voor gemaakt. Maar nu dreigt het gevaar dat er teveel regels en orders worden gemaakt, waardoor de uitvoering moeilijk controleerbaar is. Er bestaat een regel die u verbiedt om over het gras in het plantsoen te lopen. Omdat dit simpele verbod massaal wordt overtreden en er niet tegen wordt opgetreden heeft het weinig zin om zo’n regel te handhaven. Dus, óf straffen, óf de regel (als zijnde niet praktisch) gewoon schrappen.

REDETWIST NOOIT
U als leider moet nooit met uw ondergeschikten redetwisten over een bepaalde opdracht. Daarover wordt eenvoudig niet gediscussieerd. Het kenmerk van een slechte leider is dat hij zich telkens weer laat verleiden tot een debat met zijn ondergeschikten. Begin er niet aan. Alles wat er gebeurt of wat iemand doet kan altijd van twee kanten worden belicht. En wanneer iemand in zijn geest een bepaald standpunt heeft ingenomen, dan valt het moeilijk dit beeld te corrigeren. En dan kan een debat beter worden vermeden. Want de oude Griekse wijsgeren zeiden het al: “De enige methode om een debat te winnen is het debat te vermijden”.
Het is soms wel raadzaam om de ander zijn betoog te laten houden en zijn standpunt kenbaar te laten maken. Luister en zwijg! Zeg hooguit: “Ik heb gehoord, wat je te zeggen had, maar laten we nu eerst overgaan tot de orde van de dag!”.

AANGEBOREN GEHOORZAAMHEID BESTAAT NIET
Er wordt wel eens gezegd dat bepaalde kinderen gehoorzaam worden geboren. Dit is echter onzin. Niemand wordt gehoorzaam geboren. Gehoorzaamheid moet worden aangeleerd. Moeders van kleine kinderen weten dit alles als geen ander. Bij het eerste kirrende lachje, of het eerste “mama”-geroep, zijn alle “geboden” en “verboden” vergeten. Maar de kleine zet de overwinning vast in het onderbewustzijn, kent voor de toekomst de zwakke plekken van zijn moeder en zal ze zeker gebruiken wanneer hij weer eens één van zijn verlangens vervuld wenst te zien. Hier blijkt nu het verschil tussen de vader en de moeder. Er wordt wel eens gezegd, dat een kind gehoorzamer is aan de vader dan aan de moeder. Dit is natuurlijk niet zo, maar het is wel het bewijs dat een klein kind eerder de zwakke plekken bij de moeder dan bij de vader ontdekt, Vader staat normaliter iets verder bij de opvoeding van het kind vandaan. Er bestaan geen gehoorzame of ongehoorzame kinderen, maar er bestaan wel ouders, die geen gehoorzaamheid kunnen afdwingen. Denkt nu niet, dat “afdwingen” iets ergs is. Psychologen hebben ontdekt dat ouders, die streng zijn voor hun kinderen, door hun kinderen worden aanbeden en dat dit sterker wordt met het stijgen van de leeftijd. Er wordt ook wel eens beweerd dat kleine en nietige mensen geen overwicht op anderen bezitten en dat grote of kolossale mensen hierbij in het voordeel zijn. Complete onzin natuurlijk. Overwicht heeft niets met een postuur te maken.
Nemen we weer eens als voorbeeld Napoleon. Hij was niet groot van stuk, maar zijn overwicht, zijn uitstraling op zijn omgeving was enorm. Soldaten gingen letterlijk voor hem door het vuur en zelfs de dood in. Overwicht komt van binnenuit. En het is het enthousiasme en de gedachtedeining van het onderbewustzijn die deze krachten oproept. Een van de mooiste dingen, die u met overwicht kunt doen, is het geven van leiding. Een enthousiaste persoonlijkheid heeft automatisch overwicht op anderen en sleept hen mee.

BEREID U VOOR OP HANDELINGEN
Het is bekend, dat wanneer u van te voren iets hebt overdacht, dat u weet wat u in die situatie moet doen, zodra het verwachte gebeurt. Denk ook aan situaties, waarvan u denkt dat ze niet zullen gebeuren, maar die toch tot de mogelijkheden behoren. Kruip eens in de huid van een schaker die er ook op bedacht is dat zijn tegenstander plotseling een vreemde zet doet. Hoe meer naar buiten komt dat u als een echte strateeg handelt, des te sneller zal het respect voor u groeien. Ook is bekend dat de ene chef meer respect heeft dan de ander. Maar dit respect heeft hij verdiend door zijn handelwijze, zijn wijze van optreden en de wijze van “orde” handhaven. Een chef verdient geen respect door excentrieke kledij of een vreemd kapsel. U moet er dus wel voor zorgen om zo gewoon mogelijk te zijn of te doen, maar let wel dat u door uw aanstekelijk enthousiasme met kop en schouders boven uw collega’s uit steekt. Het gevoel, dat u voor succes bent geboren, moet bij u overheersen. U hebt voor alles de vaste overtuiging dat andere mensen u niet voor de gek willen houden. U moet verwachten dat uw medemens respect voor u heeft. Maar u zult zelf dit respect moeten verdienen.
Deze verwachtingen kunt u versterken door bij u zelf enthousiasme op te wekken voor een prettige en ongedwongen sfeer in uw omgeving. Maak het werk voor uw ondergeschikten zo aangenaam en aantrekkelijk mogelijk. Hierbij past wel de waarschuwing: blijf baas en laat u niet verleiden tot vriendschap met uw personeel.
Vriendschap tussen baas en ondergeschikte bestaat niet, omdat baas en ondergeschikte nu eenmaal niet gelijk zijn. Veel ondergeschikten zullen “vriendschap” misbruiken voor eigenbelangen en dikwijls zal na de toegestoken vinger de hele hand worden gegrepen. Kijk hierbij ook maar weer eens naar de militairen: de officieren wordt geleerd zich niet teveel met de gewone soldaten te verbroederen. Zelfs bij hoofdofficieren en lagere officieren gebeurt het niet. Toon u de meerdere, dat is altijd verstandig!