Verhalen

DE FIETS VAN JAAP                       DOOR RICHTE LOMMERT

Ook ik ken de levensfasen: mijn verleden, mijn heden, mijn toekomst. Nu heb ik gezien mijn leeftijd en lichamelijke makkes weinig toekomst. Mijn heden is maar weinig opwindend. Maar mijn verleden is een rijk gevulde schatkist vol met herinneringen en gebeurtenissen. Eerlijk is eerlijk, ik vind het heerlijk om in de schatkist te grasduinen en er gebeurtenissen uit te zoeken om erover te praten, te vertellen of te schrijven. Het overgrote deel van de herinneringen zijn vreugdevol maar er zijn er natuurlijk ook met een zwarte rand.  Een tragisch/ komische, die ik al dikwijls heb verteld, volgt hierna.


Het is een zonnige vrijdagochtend in het voorjaar van 1940 in een straat in de Amsterdamse Rivierenbuurt. Vrijdags komt de vuilniswagen en dus staan de vuilnisbakken keurig in gelid aan de stoeprand. Deze vrijdag is het grofvuil dag, d.w.z. er mag afgedankt huisraad op de stoep worden neergezet. Dus zien we kapotte stoelen, oude kastjes zonder deurtjes, een vogelkooi en ander ijzerwerk.


Het is voorjaarsvakantie en ik speel met vriendjes ons geliefde pinkelspel op de putdeksel. Dan komt Jaap langs. Jaap is al 16 jaar, groot en sterk, zit op de ambachtsschool en leert voor machinebankwerker. Geen idee wat het is, maar ja, wij zitten nog maar op de lagere school. Jaap heeft een oude fiets aan de hand, die hij heeft verdiend bij de fietsenstalling. Vol trots toont hij ons het oude vehikel, waarvan de banden kapot en lek zijn. Maar Jaap heeft om zijn nek twee andere banden. “Deze monteer ik er even op en knap de oude fiets als nieuw op”. Met enige jaloezie kijken wij als twaalfjarigen naar Jaap en zijn fiets en gaan door met ons spelletje pinkelen. Jaap loopt door tot aan zijn huis, zet daar aan de stoeprand de fiets op zijn kop, op zadel en stuur en draait met een grote moersleutel de wielen los en haalt ze uit de wielvorken. Hij pakt beide wielen op en neemt ze mee naar boven. Na een dik half uur komt hij weer beneden en ontdekt dan tot zijn grote schrik dat de grofvuil wagen niet alleen de kapotte stoel, het oude ladekastje zonder deurtje en de vogelkooi heeft meegenomen maar ook het geraamte van zijn fiets.Gelukkig ziet hij in de verte de grofvuil wagen. Hij zet de beide opgeknapte wielen met de nieuwe banden allebei tegen de nog niet geleegde vuilnisemmer en holt naar de grofvuil wagen. Hij haalt de wagen in en krijgt een medewerker zo ver dat hij het karkas van zijn fiets aan Jaap teruggeeft.

Vol blijdschap hangt hij het karkas over zijn schouder en loopt terug. Dan ziet hij in de verte een man bij zijn wielen, naast de vuilnisemmer, staan.De man bekijkt de wielen kritisch en hangt ze vervolgens aan het stuur van zijn fiets en rijdt weg.Met ontsteltenis ziet Jaap dit allemaal uit de verte gebeuren. Hij hangt het karkas van de fiets op zijn schouder en holt in de richting van de wegrijdende fietser met het roepen van: “Ho, stop, mijn wielen. Hé stop, mijn wielen”.Zijn geroep dringt niet door tot de wegrijdende fietser maar wel tot ons, de pinkelaars, die van het voorval nauwelijks iets meegekregen hebben. Jaap is uitgehold en gaat zitten op de ijzeren vuilnisemmer van de stad Amsterdam en staart met een wezenloos gezicht in de richting van de weggereden fietser met zijn wielen. Zijn gelaat vertoont alle denkbare emoties: wanhoop, woede, teleurstelling en verbijstering.

Nu gebeurt er iets merkwaardigs. De gebeurtenis dringt door tot de pinkelaars maar in plaats dat zij medelijden met Jaap hebben, beginnen zij hem te plagen. Voer voor psychologen. Onbewuste jaloezie (hij wel en wij geen fiets). Of was het gewoon leedvermaak en leedvermaak is vaak het leukste vermaak.De plagerijen zijn nog enige tijd doorgegaan: “Japie waar is je fiets?” maar deze hielden op 10 mei, de dag dat de Duitse legers Nederland binnen vielen, op. Toen was er andere gespreksstof. Zelfs toen Jaap na een aantal maanden twee wielen voor zijn fiets kreeg, werd er over het voorval niet meer gesproken.In 1943 ging Jaap, om tewerkstelling in Duitsland te voorkomen, als boerenknecht werken in Tull en ‘t Waal. Ik heb hem nooit meer terug gezien. Volgens latere buurtroddel zou hij een boerendochter zwanger hebben gemaakt, maar daar had de fiets niets mee te maken…


 



 klik op pagina


     Uitverkocht.